Ποια πολιτική για τον σύγχρονο πολιτισμό και την δημιουργικότητα;

copyright: Sokratis TsoumelekasΗ πρόσφατη αλλαγή της ηγεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού σήμανε και την αλλαγή πλεύσης της εγχώριας πολιτιστικής πολιτικής, καθώς μέσα από δηλώσεις του νέου Υπουργού διαφαίνεται η προθυμία αναδιάρθρωσης των πολιτικών για τον πολιτισμό και δη, τον σύγχρονο πολιτισμό που για καιρό «ζούσε» στην σκιά της πολιτιστικής κληρονομιάς. Για πολλά χρόνια ο σύγχρονος πολιτισμός υπήρξε υποβαθμισμένος και οι λιγοστές πολιτικές για τη σύγχρονη δημιουργία (θέατρο, κινηματογράφος, μουσική, εικαστικά, τηλεόραση-ραδιόφωνο κ.λπ.) υπήρξαν αποσπασματικές και δεν ανταποκρίνονταν στις πραγματικές ανάγκες της εγχώριας πολιτιστικής παραγωγής. Από την άλλη πλευρά, οι περισσότερες πολιτικές για τον πολιτισμό στην Ελλάδα εισάγονταν μέσω των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης και ακολουθούσαν τις προτεραιότητες και τους στόχους της ευρωπαϊκής πολιτιστικής πολιτικής, σε κάθε προγραμματική περίοδο, χωρίς και πάλι να αναγνωρίζονται τα χρόνια προβλήματα της εγχώριας σύγχρονης δημιουργίας.

Τα οποία προβλήματα μεγεθύνθηκαν μέσα στο περιβάλλον της οικονομικής κρίσης. Περισσότεροι άνεργοι και ανασφάλιστοι καλλιτέχνες, περισσότερη «μαύρη» και κακοπληρωμένη εργασία στις λεγόμενες δημιουργικές επιχειρήσεις, περισσότερη εργασιακή ανασφάλεια, που οφείλεται στην προσωρινή εργασία λόγω εργοληπτικών συμφωνιών (projects). Ακόμη, έλλειψη βασικών υποδομών, κύρια στην περιφέρεια, έλλειψη συνεκτικών και ουσιαστικών δικτυώσεων μεταξύ των δημιουργικών ομάδων, έλλειψη οργάνωσης στην προώθηση των συμβολικών αγαθών που παράγονται στην Ελλάδα. Την ίδια περίοδο βλέπουμε μια μεγάλη αύξηση στον αριθμό των πολιτιστικών, ερασιτεχνικών και μη, ομάδων, όπως και μια αύξηση των αυτοαπασχολούμενων στη πολιτιστική και δημιουργική οικονομία, δηλαδή ένα νέο κύμα πολιτιστικής επιχειρηματικότητας που όμως είναι επιχειρηματικότητα ανάγκης και επιβίωσης.

Μια πρωτοπόρα πολιτική για τον σύγχρονο πολιτισμό θα πρέπει να αναγνωρίσει τα παραπάνω προβλήματα και ιεραρχώντας τα, να προτείνει λύσεις, που πολλές φορές δεν είναι ιδιαίτερα κοστοφόρες για τον κρατικό προϋπολογισμό. Παράλληλα, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο πολιτικής που δεν θα αφήνει την πολιτισμό και την δημιουργικότητα στις δυνάμεις της αγοράς, οι οποίες, μέσω της πίεσης για μεγιστοποίηση του κέρδους, αφαιρούν συνήθως την αυθεντικότητα από την πολιτιστική παραγωγή και κλείνουν τον δρόμο στις εναλλακτικές αφηγήσεις του σύγχρονου πολιτιστικού γίγνεσθαι.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο προκρίνονται πολιτικές που προστατεύουν την σύγχρονη δημιουργία και μεγιστοποιούν την πρόσβαση του κοινού σε αυτή, ιδιαίτερα στην ελληνική περιφέρεια όπου παρατηρούνται μεγάλες ανισότητες στις ευκαιρίες πρόσβασης στα πολιτιστικά αγαθά, σε σχέση με τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα.

Πολιτικές όπως η συγκρότηση Πολιτιστικών Πόλων Ανάπτυξης σε κάθε ελληνική περιφέρεια, που θα στοχεύουν στην ενίσχυση των δικτύων των δημιουργικών ομάδων (εικαστικά, θέατρο, κινηματογράφος, φεστιβάλ) που δρουν εκεί, θα δημιουργούν οικονομίες κλίμακας στην χρήση πολιτιστικών υποδομών και θα κάνουν την πολιτιστική παραγωγή τους πιο αναγνωρίσιμη στο ευρύ κοινό, ενισχύοντας έτσι τις διαδικασίες τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης.

Πολιτικές όπως οι φοροελαφρύνσεις καλλιτεχνών και συγγραφέων, η μη καταβολή ΦΠΑ από ερασιτεχνικές καλλιτεχνικές ομάδες (π.χ. θεάτρου), η ένταξη προγραμμάτων κατάρτισης δημιουργικών εργαζομένων και καλλιτεχνών για νέες δεξιότητες στους άξονες προτεραιότητας του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), η χρησιμοποίηση κενών κτιρίων του δημοσίου (π.χ. παλαιών στρατοπέδων, εγκαταλελειμμένων κτιρίων στα αστικά κέντρα) για τη στέγαση μικρομεσαίων δημιουργικών και πολιτιστικών επιχειρήσεων/ομάδων και φυσικά η καταπολέμηση της ανασφάλιστης εργασίας και της εργασιακής ανασφάλειας είναι λίγα από τα μέτρα πολιτικής που θα μπορούσαν να στηρίξουν τη σύγχρονη παραγωγή των πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων στην Ελλάδα.

 

Βασίλης Αυδίκος

Λέκτορας στο τμήμα Οικονομικής και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Παντείου Πανεπιστημίου

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s